الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
226
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در حديثى آمده است كه در قيامت مادر و فرزندى را مىآورند كه هر دو بار سنگينى از گناه بر دوش دارند ، مادر از فرزند تقاضا مىكند در عوض آن همه زحمات كه در دنيا براى تو كشيدم مقدارى از بار مسئوليت گناه مرا را بر دوش گير ، فرزند به مادر مىگويد از من دور شو كه من از تو گرفتارترم « ! ( 1 ) . در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه آيا اين آيه با آنچه در روايات فراوان در باره سنت « حسنه » و « سيئة » وارد شده منافات ندارد ؟ چرا كه اين روايات مىگويد : « هر كس سنت نيكويى بگذارد اجر تمام كسانى كه به آن عمل كنند براى او نوشته خواهد شد بىآنكه از پاداش آنها كاسته شود ، و كسى كه سنت بدى بگذارد وزر كسانى كه به آن عمل كنند بر او خواهد بود بى آنكه از گناه آنها كاسته شود » . ولى با توجه به يك نكته پاسخ اين سؤال روشن مىشود و آن اينكه در صورتى گناه كسى را بر ديگرى نمىنويسند كه هيچ دخالتى در آن نداشته باشد ، اما اگر از طريق ايجاد سنت ، يا معاونت و كمك ، يا تشويق و ترغيب ، سهمى در ايجاد آن عمل داشته باشد ، مسلما عمل او محسوب مىشود ، و در آن شريك و سهيم است . بالآخره در سومين جمله پرده از اين حقيقت بر مىدارد كه انذارهاى پيامبر ص تنها در دلهاى آماده اثر مىگذارد مىفرمايد : « تو فقط كسانى را انذار مىكنى كه از پروردگار خود در غيب و پنهانى مىترسند و نماز را بر پا مىدارند »
--> ( 1 ) گرچه اين حديث در تفاسير مختلف گاهى از فضيل بن عياض و گاهى از ابن عباس نقل شده ولى بعيد به نظر مىرسد كه آنها اين سخن را از خود گفته باشند ممكن است اصل حديث از پيامبر ( ص ) باشد ( به تفسير ابو الفتوح و قرطبى و روح البيان مراجعه شود ) .